Faktor Agihan dan Faktor Belitan Motor Tiga Fasa

Takrif. Faktor agihan, kd, ialah nisbah jumlah vektor voltan gegelung dalam satu kumpulan fasa kepada jumlah aritmetiknya. Faktor belitan, kw, ialah hasil darab faktor pic dan faktor agihan.

Kuantiti asas

Dua kuantiti diperlukan sebelum kd boleh dikira.

• Bilangan alur per kutub per fasa: q = S ÷ (3 × P).
• Sudut elektrik antara dua alur bersebelahan: β = 180° × P ÷ S.

Bagi belitan tiga fasa dengan jalur fasa 60°, hasil darab q × β sentiasa 60°.

Rumus faktor agihan

kd = sin(q × β ÷ 2) ÷ (q × sin(β ÷ 2))

Oleh sebab q × β = 60°, rumus itu boleh ditulis dalam sebutan q sahaja:

kd = 0.5 ÷ (q × sin(30° ÷ q))

Nilai bagi q yang lazim

Apabila q bertambah, kd menghampiri 3 ÷ π ≈ 0.955.

Tafsiran geometri

Rajah menunjukkan kes q = 3. Tiga voltan gegelung mempunyai magnitud E yang sama tetapi berbeza fasa 20°. Jumlah vektornya 2.88 E, manakala jumlah aritmetiknya 3 E. Nisbah kedua-duanya ialah 0.960.

Faktor belitan

kw = kp × kd

Dua contoh:

1. Belitan dua lapis 36 alur, 4 kutub, rentang 1–8. kp = 0.940 dan kd = 0.960, maka kw = 0.902.
2. Belitan satu lapis 24 alur, 4 kutub. kp = 1 dan kd = 0.966, maka kw = 0.966.

Belitan pecahan

Jika q bukan nombor bulat, misalnya 27 alur 6 kutub dengan q = 1.5, tulis q sebagai pecahan termudah z ÷ n dan gunakan z di tempat q dalam rumus kd. Untuk q = 3 ÷ 2, z = 3 dan kd = 0.960.

Kepentingan praktikal

1. kw masuk terus ke dalam formula lilitan per fasa. Faktor yang lebih kecil memerlukan lebih banyak lilitan untuk fluks yang sama.
2. Agihan dan pemendekan pic mengurangkan harmonik jauh lebih banyak daripada ia mengurangkan komponen asas. Itulah sebabnya belitan teragih digunakan walaupun kw kurang daripada satu.
3. Apabila jenis belitan ditukar semasa lilitan semula, hasil darab N × kw mesti dikekalkan supaya fluks setiap kutub tidak berubah.